Zadbaj o swoje oczy

Zaczerwienienie oka, pieczenie, uczucie ciała obcego w oku, swędzenie, ból, łzawienie lub uczucie suchości, a także pogorszenie widzenia to dolegliwości spotykane coraz częściej, u coraz młodszych pacjentów. Problemom z oczami sprzyja dzisiejszy styl życia.

W prawidłowych warunkach powierzchnia gałki ocznej stale pokryta jest cieczą powszechnie nazywaną łzami, a fachowo - cienkim filmem łzowym, o grubości ok.6-10 mikrometrów. Film ten składa się z trzech warstw: tłuszczowej, wodnej oraz śluzowej. Prawidłowy skład i budowa filmu łzowego są niezbędne do sprawnego funkcjonowania gałki ocznej. Zadaniem łez jest nie tylko rozpuszczanie i zmywanie zanieczyszczeń z powierzchni oka, ale także działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne. Łzy odgrywają także ważną rolę w zaopatrzeniu rogówki w tlen i substancje odżywcze oraz utrzymaniu jej gładkiej powierzchni.

Jedną z najczęściej spotykanych dolegliwości oczu jest tzw. zespół suchego oka. Jest to grupa schorzeń, w przebiegu których dochodzi do nieprawidłowego nawilżania powierzchni oka przez film łzowy, w wyniku jego niedostatecznej produkcji lub nadmiernego parowania. Zespół suchego oka często towarzyszy chorobom autoimmunologicznym, dermatologicznym, neurologicznym a także zaburzeniom hormonalnym (m. in. menopauza). Może on również występować w związku z zabiegami chirurgicznymi oczu oraz przyjmowaniem niektórych leków przeciwhistaminowych, przeciwmigrenowych, przeciwdepresyjnych, obniżających ciśnienie krwi czy antykoncepcyjnych. Wysychaniu łez sprzyja także przebywanie w zbyt suchych pomieszczeniach, zarówno ogrzewanych, jak i klimatyzowanych, zanieczyszczenia powietrza, dym papierosowy, kurz, wiatr. Dużą rolę w powstawaniu dolegliwości odgrywa wielogodzinna praca przy komputerze, praca w złym oświetleniu, długotrwałe czytanie oraz noszenie soczewek kontaktowych.

Większości czynników predysponujących do wystąpienia uczucia suchości oczu nie można wyeliminować, można natomiast starać się ograniczać ich wpływ. Osobom pracującym z komputerem zaleca się, aby monitor znajdował się w odległości 40-75 cm od oczu, a jego górny brzeg był nieco poniżej poziomu oczu. Jeśli praca wymaga patrzenia zarówno na monitor, jak i na dokumenty, dobrze jeśli znajdują się one w podobnej odległości od oczu osoby pracującej. Warto co godzinę zrobić kilku minutową przerwę i wykonać kilka ćwiczeń oczu. Dobrze jest unieść wzrok powyżej monitora, popatrzeć na przedmioty znajdujące się za nim, następnie przenieść wzrok jeszcze dalej i o ile to możliwe, popatrzeć przez okno. Można również wykonywać ćwiczenia polegające na patrzeniu naprzemiennie w górę i w dół, w prawo i w lewo, kreślić wzrokiem koła lub ósemki.

Należy pamiętać, aby zapobiegać nadmiernej suchości powietrza i przynajmniej raz na 3-4 godziny wietrzyć pomieszczenia w miejscu pracy lub też dodatkowo nawilżać je stosując nawilżacze.

Dobrym sposobem na poprawę nawilżenia oczu jest zwiększenie częstotliwości mrugania. Jeżeli to rozwiązanie jest niewystarczające, warto sięgnąć po dostępne bez recepty krople nawilżające. Ich podstawowymi składnikami są woda oraz substancje o znacznej lepkości, których zadaniem jest zatrzymanie wody na powierzchni gałki ocznej, a co za tym idzie, zapobieganie jej wysychaniu. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów. Różni je rodzaj użytego środka zwiększającego lepkość oraz obecność lub brak konserwantów. W zależności od rodzaju substancji zagęszczającej, tzw. polimera, krople charakteryzują się różnym czasem działania. Produkty zawierające polividon (PVP), działają krócej od preparatów opartych na hydroksypropylometylocelulozie (HPMC). Jeszcze dłuższy czas działania mają krople zawierające kwas poliakrylowy (PAA) oraz kwas hialuronowy. Dodatek środka konserwującego wydłuża okres bezpiecznego stosowania kropli po ich otwarciu, zapobiegając namnażaniu się drobnoustrojów. Konserwanty mogą jednak wykazywać działanie drażniące i alergizujące, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Kropli z konserwantami nie powinny stosować osoby używające soczewek kontaktowych, gdyż substancje te mogą uszkadzać soczewki, a także gromadzić się pod nimi, powodując podrażnienia. Na rynku dostępne są już krople bez konserwantów, zarówno w postaci jednorazowych minimsów, jak również w opakowaniach wielodawkowych. Używając kropli do oczu należy jednak bezwzględnie pamiętać, aby nie używać ich po otwarciu dłużej niż sugeruje producent, gdyż może to prowadzić do zmiany ich właściwości, a nawet do nadkażeń bakteriami chorobotwórczymi.

Osoby używające soczewek korekcyjnych powinny pamiętać nie tylko o właściwym nawilżaniu oczu, ale także o właściwym doborze soczewek oraz ich prawidłowej pielęgnacji. Zakup soczewek kontaktowych należy poprzedzić konsultacją z lekarzem, który dobierze ich właściwy rodzaj. Przy zakupie należy zwrócić uwagę czy soczewki posiadają filtry UV. Najwygodniejsze są soczewki jednodniowe, gdyż nie wymagają one żadnej pielęgnacji. Soczewki należy po prostu nałożyć, a po zdjęciu wyrzucić. Jest to jednak rozwiązanie dość kosztowne. W przypadku soczewek innych niż jednodniowe, konieczne jest zaopatrzenie się w płyn do ich przechowywania oraz odbiałczania.

Dla prawidłowego funkcjonowania wzroku bardzo ważna jest także zbilansowana dieta bogata w warzywa, owoce i ryby. Dla osób, które mają utrudniony dostęp do tych produktów lub ich po prostu nie lubią dostępne są preparaty zawierające odpowiednio dobrane zestawy witamin, minerałów, luteiny oraz kwasów omega-3.

W żadnym wypadku nie należy lekceważyć dolegliwości związanych z oczami, gdyż czasem z pozoru błaho wyglądające, mogą być pierwszym objawem poważniejszej choroby, wymagającej pomocy lekarza okulisty.

Mgr farm. Agnieszka Sułko

Wróć do bazy porad