Infekcje górnych dróg oddechowych

Infekcje górnych dróg oddechowych są jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza oraz absencji w szkole czy pracy. Choć mogą się zdarzyć o każdej porze roku, to w okresie jesienno-zimowym występują powszechniej. Większość infekcji górnych dróg oddechowych powodowana jest przez wirusy. Infekcje bakteryjne występują rzadziej, czasem jako następstwo infekcji wirusowych, kiedy wirus osłabia i uszkadza błony śluzowe dróg oddechowych, ułatwiając tym samym wnikanie bakterii do organizmu.

Na zachorowanie bardziej narażone są osoby przebywające w dużych skupiskach ludzi, w dusznych, nie wietrzonych pomieszczeniach. Drobnoustroje najczęściej przenoszone są z osoby na osobę drogą kropelkową, poprzez inhalację kropelek powstających podczas kaszlu lub kichania osoby chorej. Patogeny mogą zostać przeniesione także przez dotykanie nosa lub ust dłońmi, mającymi wcześniej kontakt z przedmiotami, na których znajdowały się bakterie lub wirusy. Zarówno czynne, jak i bierne palenie papierosów również jest czynnikiem predysponującym do częstszych infekcji, ponieważ dym papierosowy zaburza prawidłowe funkcjonowanie błony śluzowej dróg oddechowych.

W zapobieganiu infekcjom istotne znaczenie ma częste wietrzenie pomieszczeń, zakrywanie nosa i ust podczas kaszlu i kichania, wielokrotne w ciągu dnia mycie rąk, a także unikanie dotykania dłońmi twarzy. Ważne jest odpowiednie dopasowanie stroju do warunków pogodowych, wystrzeganie się zarówno przegrzania, jak i wychłodzenia. Nie bez znaczenia pozostaje również ogólny stan organizmu, dlatego warto utrzymywać dobrą formę fizyczną, unikać palenia papierosów i stresu oraz zadbać o prawidłową dietę, bogatą w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i -6. Dobroczynny wpływ na odporność organizmu wydaje się mieć także prawidłowa flora bakteryjna przewodu pokarmowego. Dlatego dobrze jest zadbać o jej prawidłowy skład i w razie potrzeby uzupełnić preparatami probiotycznymi. Dostępne w piśmiennictwie dane wskazują także na korzystne efekty w podnoszeniu odporności preparatów zawierających wyciągi z jeżówki, bzu czarnego oraz aloesu.

W przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych objawy to najczęściej przekrwienie śluzówki nosa, kichanie, katar, zatkany nos, ból gardła, zwłaszcza przy przełykaniu, drapanie w gardle, kaszel, podwyższona temperatura i ogólnie złe samopoczucie.

W przypadku infekcji wirusowej, leczenie ogranicza się do podawania leków działających objawowo, w zależności od występujących dolegliwości oraz ich nasilenia. Najczęściej stosowane są miejscowe leki obkurczające naczynia krwionośne i zmniejszające obrzęk śluzówki nosa, a tym samym ułatwiające oddychanie, zawierające xylometazolinę lub oxymetazolinę. Są to preparaty do krótkotrwałego stosowania, nie dłużej niż 3 do 5 dni. W celu zmniejszenia obrzęku śluzówki nosa stosowane są także doustne leki zawierające pseudoefedrynę i fenylefrynę. Leki te, podobnie jak poprzednio wymienione, nie są jednak polecane dzieciom oraz osobom z podwyższonym ciśnieniem krwi. Pewną ulgę w uczuciu zatkanego nosa mogą przynieść także preparaty zawierające olejki eteryczne.

W przypadku wystąpienia gorączki stosuje się leki przeciwgorączkowe, takie jak ibuprofen, paracetamol czy kwas acetylosalicylowy.

Choć uważa się, że kaszel jest objawem korzystnym w przebiegu choroby, ponieważ sprzyja usuwaniu zalegającej wydzieliny oraz drobnoustrojów z układu oddechowego, to w przypadku męczącego kaszlu, zwłaszcza w porze nocnej, stosuje się leki przeciwkaszlowe, np. dekstrometorfan czy kodeinę. Pomocne w łagodzeniu kaszlu, a także w bólu gardła są tabletki do ssania, zawierające wyciągi roślinne lub substancje chemiczne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwwirusowym, przeciwbakteryjnym, jak również znieczulającym.

Nie mniej ważne w procesie leczenia pozostaje unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego oraz przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów.

Infekcje górnych dróg oddechowych trwają zwykle od 3 do 14 dni. Jeśli jednak objawy nie ustępują lub nasilają się po pierwszym tygodniu, należy zasięgnąć porady lekarza, który zdecyduje o dalszym postępowaniu i ewentualnym włączeniu odpowiedniego antybiotyku.

Mgr farm. Agnieszka Sułko

Wróć do bazy porad